BESİNLER VE DENGELİ BESLENME 5. Sınıf

Yayınlanma 5. Sınıf Fen ve Teknoloji Konu Anlatımı

1-Canlılar Neden Beslenirler?
Canlılar beslenemezlerse yaşamlarını sürdüremezler. Tüm canlılar büyüyebilmek ve yaşamsal faaliyetlerini devam ettirebilmek için beslenir. Canlılar yaşamsal faaliyetlerini devam ettirebilmek için gerekli olan enerjiyi besinlerden sağlarlar.

 

 

2-Besin İçerikleri ve Görevleri
Besinlerin elde edildiği kaynaklar bitki ve hayvanlardır.

** Besinler elde edildiği kaynağa göre;

Bitkisel kaynaklı besinler 
Sebze ve meyveler

 

Hayvansal kaynaklı besinler

et,süt,yumurta gibi besinler
Olarak sınıflandırılır.


** Besinler görevlerine göre;

Yapıcı ve onarıcı  (protein) 
Büyüyüp gelişmemizi ve yaralarımızın iyileşmesini sağlayan besinlerdir.

 

Enerji verici (karbonhidrat,yağ)

Enerji ihtiyacının karşılanmasını sağlayan besinlerdir.

 

 Düzenleyici (vitamin,su,mineral)

Organ ve yapıların çalışmasını düzenleyen,vücudun hastalıklara karşı direncini arttıran besinler düzenleyici besinlerdir.

Bazı yöntemler kullanarak besinlerden bazılarının içeriğini öğrenebiliriz.


** Karbonhidrat içeren besinler üzerine lügol damlatıldığında besin mavi-mor renk alır.
Patates,ekmek + lügol --------------- >   mavi-mor renk

**Protein içeren besinlere; nitrik asit damlatılırsa besin sarı renk alır.
                                          biüret damlatılırsa   mavi-mor renk alır.
Yumurta,süt +nitrik asit  --------------- >   sarı renk
Yumurta,süt +biüret  --------------- >   mavi-mor renk

** Besinler içeriklerine göre;

 

 

karbonhidratlar

proteinler

yağlar

vitaminler

su ve mineraller

Karbonhidratlar enerji verici besinlerdir.
Karbonhidrat içeren besinler
*Bal
*Muz
*Üzüm
*Şeker pancarı
gibi şekerli yiyecekler
ayrıca
*Buğday
*Yulaf
*Pirinç
*Patates
*Mercimek
Proteinler yapıcı ve onarıcı besinlerdir.İnsan vücudu da sudan sonra en fazla bulunan maddedir.
Protein içeren besinler
*Et
*Süt
*Peynir
*Balık
*Yumurta
proteince zengin hayvansal besinler
*Fasülye
*Buğday
*Bakla
*Barbunya
*Yeşil mercimek
*Fındık
*Fıstık
*Badem
Proteince zengin hayvansal besinlerdir.
Vücudumuzda enerji verici olarak önce karbonhidratlar kullanılır ancak yetersiz kaldığı
durumlarda enerji ihtiyacını karşılamak için yağlar kullanılır.
Yağ içeren besinler
*Ayçiçeği
*Fındık
*Fıstık
*Susam
*Zeytin
gibi bitkisel gıdalar yağ bakından oldukça zengindir.
*Tereyağı
*Süt
*Peynir
*Kaymak
*Et
*Balık
yağ içeren hayvansal besilerdir.
A vitamini:
Büyümeye yardımcıdır.Yeşil sebzelerde,süt,balık ve yumurtada bulunur.
B vitamini:
Sinir ve kasların gelişmesinde etkilidir.Et, süt,süt ürünleri ve tahıllarda bulunur.
C vitamini:
Vücudun direncini arttırır.Yeşil sebzelerde,meyvelerde ve turunçgillerde
bulunur.
D vitamini:
Kemik ve dişlerin gelişimini sağlar.Yumurta,balık,
Süt ve peynirde bulunur.
E vitamini:
Büyümeye yardımcıdır.Tahıl,
sebze
süt ve yumurtada 
bulunur.
K vitamini:
Kanın pıhtılaşması için gereklidir.Et,mısır,muz ve yeşil sebzelerde bulunur.
Su:
Düzenleyici
bir maddedir.
İnsan vücudunun
Yaklaşık %70 ini oluşturur.
Vücutta
çeşitli maddelerin
taşınmasını ve vücut sıcaklığının dengede kalmasını sağlar.
Mineraller:
Düzenleyici besinlerdir.
Mineraller
Toprak,
kayaç,deniz ürünleri ve okyanuslarda doğal olarak bulunur.

Hazırlayan:Sebahat Pehlivanlar