Temel Hak ve Özgürlüklerimiz Nelerdir?

Yayınlanma 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Konu Anlatımı

Demokrasi

 

 Yunanca’da halk anlamına gelen ‘’demos ‘’ile güç, kudret, iktidar ve yönetim anlamına gelen ‘’ kratus’’ kelimelerinin birleşmesi ile meydana gelir ve halkın egemenliğine dayanan yönetim şekli olarak tanımlanır.

 

Demokrasi en gelişmiş siyasi teşkilatlanma modelidir.

Demokrasi ile yönetilen ülkelerde, insanların eşitliği ve özgürlüğü ön plandadır.

Vatandaşların temel hak ve özgürlükleri yasalarda güvence altına alınmıştır.

Çoğunluğun verdiği karara göre hareket edilir ve kararlar tartışarak alınır.

İnsanlar düşüncelerini başkalarına özgürce ifade edebilir.

İnsanların yaşama, düşünme, inanma, seyahat etme, mal-mülk edinme gibi hakları vardır.

Demokrasi bir anda ortaya çıkmış bir yönetim biçimi değildir. Tarih boyunca haklarını ve özgürlüklerini korumaya çalışan çabaları sonucunda ortaya çıkmıştır. Bütün gelişmiş ülkelerde sosyal ve siyasal bir model olarak benimsenen demokrasi eğitim ile karşılıklı etkileşim içindedir. Bu yüzden demokrasinin amaçları ve yöntemleri eğitim konusu içine girmiştir.

 

Demokratik hayat tarzının yaşanılır hale gelmesi de zorunluluktur. Demokrasinin iyi işlenebilmesi için, tüm bireylerin demokrasiyi iyi anlaması ve demokrasi kurallarına uyması gerekir.

 

Türk milleti demokratik yaşama hakkına sahiptir. Bu hak Atatürk’ün Önderliğinde , Kurtuluş Savaşı yapılarak kazanılmıştır.

 

’Cumhuriyet rejimi demek, demokrasi sistemiyle devlet şekli demektir.’’

 

Milli Egemenlik

 

Ülkeyi yönetme yetkisinin millete ait olmasıdır. Millet, bağımsız olarak, hiçbir koşula veya şarta bağlı olmadan ülkeyi yönetme gücüne sahiptir. Bu duruma milli egemenlik denir.

 

Halk kendini yönetecek olanları seçme, gerektiğinde değiştirme ve denetleme hakkına sahiptir. Milli egemenlik, seçme ve seçilme hakkının kullanılmasıyla ortaya çıkar. Ancak halk, egemenlik hakkını yalnızca seçim yoluyla kullanmaz. Bazen yöneticiler bir konuda halkın çoğunluğundan görüşünü almak isterler. Belli bir konuda alınması düşünülen karar için halkın oyuna başvurulur. Bu duruma halk oylaması ya da referandum denir.

 

Bunun dışında vatandaşlar, dilekçe yazarak, konferanslar düzenleyerek, yasal gösteri ve yürüyüşler yaparak görüş ve isteklerini yöneticilere ve kamuoyuna bildirirler.

 

KAVRAM BİLGİSİ

 

Egemenlik, ülkeyi yönetme gücüdür.

 

Hürriyet ve Eşitlik

 

Hürriyet ve eşitlik demokrasinin özünü teşkil eder.

 

Hürriyet (Özgürlük) :

 

Kişinin başkasına zarar vermeden istediğini yapabilmesidir. İnsanlar özgürce düşünebilme duygu ve düşüncelerini açıklayabilme hakkına sahiptir.

 

Eşitlik:

 

Din, dil, ırk, cinsiyet ayrımı olmadan herkesin kanun önünde aynı haklara sahip olmasıdır. Tüm vatandaşlar kanun önünde eşittir. Kimse ayrıcalığı sahip değildir.

 

Siyasi Partiler

 

Demokrasilerde ülke yönetimi ile ilgili konularda aynı şekilde düşünen insanlar bir siyasi parti kurabilir. Herkes, siyasi partiler anayasaya ve kanunlara bağlı olarak faaliyetlerini sürdürürler. Siyasi partiler anayasaya ve kanunlara bağlı olarak faaliyetlerini sürdürürler.

 

Hukuk Üstünlüğü

 

Yönetenler ve yönetilenler hukuk kurallarına göre hareket etmek zorundadır. Hukuk kurallarına uyulmadığı zaman mahkemeler devreye girer. Hukuk kurallarını çiğneyenler mahkemelerde yargılanır.

 

Seçimler ve Temsil

 

Demokrasilerde kararlar tartışarak alınır. Ancak milyonlarca insanı bir araya getirip tartışmak memnun olmadığından bu iş için temsilciler seçilir. Bu temsilcilere milletvekili denir.

 

Çoğulculuk ve Katılım

 

Herkesin ülke yönetimiyle ilgilenebilmesi yönetime aday alınabilmesidir. Karar alınır alınırken çoğunluğun görüşü kabul edilir, çoğunluğun dediği olur.

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile