6.Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Notları

Yayınlanma 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Konu Anlatımı

1.ünite :SOSYAL BİLGİLERİMİ ÖĞRENİYORUM

 

Toplumdaki her birey yaşanan olaylardan farklı biçimde etkilenebilir. Çünkü insanlar farklı duygu, düşünce ve kişilik özeliklerine sahiptir.Günlük konuşmalarımızdan kişiden kişiye değişen ve insanların kendi düşüncelerini yansıtan ifadeler kullanırız .Bu ifadelere görüş denir. Kendi görüşlerimizden başka doğruluğu bilimsel olarak kanıtlanabilen ifadeleri de günlük hayatımızda kullanırız. Bu cümlelere olgu denir. Özgürlük herhangi bir kısıtlamaya zorlamaya uğramadan düşünebilmek ve davranabilmektir.( Örneğin herkesin eğitim görme özgürlüğü vardır. Eğitim görmek aynı zamanda bir haktır.) Vatandaşlar olarak doğuştan sahip olduğunuz temel hak ve özgürlükler anayasamız tarafından güvence altına alınmıştır. Doğuştan sahip olduğumuz haklar bütün insanlar için geçerlidir. Toplumsal düzenin  korunmasında insanların haklarını kullanmasının yanında sorumluluklarını yerine getirmesi de önemlidir. Ayşe’nin bundan sonra yapması gereken;   sorunun çözümü için hak arama  yollarını kullanmaktır .(Örneğin ,satın aldığı kazağa ait fiş ya da faturayı eklendiği bir dilekçeyle Tüketici sorunları İL/İLÇE Hakem Heyeti’ne başvurabilir.)Günlük yaşamımızda karşılaştığımız sorunlara bazen kendi başımıza çözüm bulamayabiliriz. Böyle durumlarda sorunu çözme hak ve yetkisine sahip kişi ve kurumlardan yardım isteyebiliriz. Atatürk, yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ni çağdaş uygarlık seviyesine ulaştırmak için çalışmalar yapmıştır. Eğitime,bilime, sanata,araştırmaya , öğrenmeye  çok önem vermiştir.Atatürk, diğer  bilim  alanında olduğu gibi sosyal bilimler alanında da  eğitime ve bu alanda araştırmalar yapacak kurumlar açılmasına öncülük etmiştir

 

Atatürk, Türk milletinin büyülüğüne ve üstün uygarlık yeteneğine içten inanıyordu. Atatürk, her alanda olduğu gibi arkeoloji bilimine de uygar ülkeler düzeyinde olmayı hedef göstermiş tarihi ve kültürel mirasa da sahip çıkılması gerekli olduğunu her fırsatta anlatmıştır . Öyle ki ;  Milli Mücadele yıllarında Sakarya Meydan Savaşı esnasında, top seslerinin Ankara’ya ulaştığı günlerde Ankara’da Anadolu Medeniyetler  Müzesinin temelini oluşturan  Eti Müzesi’nin kurulması emrini vermiştir.

 

2.ÜNİTE : YERYÜZÜNDE YAŞAM

 

İnsanoğlu, önce yakın çevresini,daha sonra da uzak çevresini tanıdıkça , bu yerlerin şekillerini ve resimlerini çizerek anlatmıştır. Tarihte çizilen ilk haritalardan günümüzde çizilen haritalarda gelindiğinde ise harita yapım tekniğinin geliştiği görülür. Günümüzde haritalar uyduların çektiği görüntüler veya gönderdiği sinyaller algılama ile yapılmaktadır Harita Dünya’nın bütününü veya bir parçasının kuş bakışı görünüşünün belli bir oranda küçültülerek düzlem üzerine çizilmiş halidir.

 

•Kesir Ölçek :Küçültme oranı kesirle ifade edilir. Ölçekte pay daima 1 rakamı ile belirtilir ve haritanın uzunluğunu gösterir. Kesir ölçekte ise gerçek uzunluk ifade edilir ve birimi cm dir 

 

•Çizgi ölçek : Küçültme oranı bir çizgi üzerinde işaretlenir.

 

Kıta: Kendine bağlayan yakın adalarla birlikte, etrafı deniz ve okyanuslarla çevrili olan büyük kara parçalarına denir. Dünyada yedi kıta vardır

 

Okyanus: Kıtalar tarafından birbirinden ayrılan çok büyük su kütleleridir. Dünyada üç okyanus vardır. 

 

 Türkiye  36-42  kuzey  paralelleri ile 

 

26-45 doğu meridyenleri arasındadır.

 

İnsanlar farklı doğal ortamlarda yaşarlar. Yaşadıkları ortam onların yaşam şekillerinde etkiler. Doğal ortam ve insan yaşamının farklı olmasının temel faktörlerden biri iklimdir.

 

Sıcaklığı Değiştiren Faktörler    

 

•Ekvatora olan uzaklık

 

•Dağın uzanışı

 

•Karasallık

 

•Yükselti

 

•Bakı

 

•Rüzgarlar

 

Mağara ve Kulübede Yerleşme :İlk insanlar ekip biçmeyi ,üretim yapmayı bilmediklerinden avcılık ve toplayıcılık ile geçiniyorlardı.Anadolu’da tarih öncesi döneme ait en önemli yerleşmelerden biri Antalya yakınlarındaki Karain Mağarası’dır 

 

Çatalhöyük’te Yerleşme: İnsanlar MÖ 70002’li yılarda toprağa işlemeyi ve hayvanları evcileştirmeyi öğrenince hayata geçmeye başladılar.Anadolu’da bu döneme ait en önemli yerleşmelerden biri de Konya Çatalhöyük’tür.

 

Truva’da Yerleşme: MÖ 3000’li yıllarda insanlar yerleşmek için su kenarlarını toprağı iklimi tarım yapmayı elverişli yerleri tercih ettiler.Çanakkale yakınlarındaki Truva da bunlardan biridir

 

UYGARLIKLAR BEŞİĞİ

 

•SÜMERLER

 

•BABİL

 

•ASUR 

 

•HİTİT

 

•URARTU

 

•FRİG

 

•İYON

 

•LİDYA

 

SÜMERLER: Göğün evi anlamına gelen Zigguratı yedi katlı olup üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk katlar erzak deposu orta katlar okul ve tapınak son katları rasathane(gözlem evi) olarak kullanılmaktadır.

 

Babiller: Çivi yazısını önce Sümerler kullanmışlar bizde bu yazıyı onlardan öğrendik. Sümerlilerde olduğu gibi halkımız hür ve özgürlerden oluşmakta. Kralımız Hammurabi’yi tanımayan yoktur

 

URARTULAR: Tapınaklarımızı pişmiş tuğlalardan yapıyoruz. En eski kara yolarını ve su kanalarını biz yaptık.

 

FRİGLER: Evlerimizin cepherinİ topraktan yaptığımız renkli duvar levhalarıyla süslüyoruz.

 

İYONLAR: Ege Denizini kıyısında yer alan başka bir şehirde, Milet’te yaşıyoruz.

 

LİDYALILAR: Lidya’nın başkenti Sardes  şehrinde yaşıyoruz. İlk madeni parayı biz bulduk.

 

3.ÜNTE :İPEK YOLU’NDA TÜRKLER 

 

TÜRKLERİN GÖÇ ETME NEDENLERİ

 

•Komşu devletin saldırıları yüzünden

 

•Bu kurak topraklar artık karnımızı doyurmuyor.

 

•Salgın halindeki hayvan hastalıkları sürülerimize zarar veriyor.

 

•Nüfusumuz cok arttı otlaklar hayvanlarımız için yeterli olmamaya başladı.

 

      İLK TÜRK DEVLETİ

 

Orta asyada bilinen ilk Türk devleti Hunlar tarafından kurulmustur.Teoman Asya Hun Devletinin ilk hükümdarıdır(M.Ö 220-209).Teomandan sonra tahta geçen oğlu Mete döneminde devletin sınırları hızla genişlemiştir.Mete, Hunlar’ın dogusunda yer alan Çin’e karşı akınlar düzenleyerek tehlikeli gördüğü Çin’i baskı altına almak istemiştir.

 

ÇİN SEDDİ: Çin devleti Hun akınlarını önlemek için gözetlemele kuleleri inşa etmiş daha sonra bu kuleleri duvarla birleştirerek Çin Seddini oluşturmuştur.

 

    Mete gerçekleştirdiği fetihlerle Hun Devleti’ni Asya’nın en büyük devleti haline getirmiştir.

 

     Mete’nin ölümünden sonra taht kavgaları yüzünden Asya Hun Devlet’i Güney ve Kuzey Hun Devlet’i olarak ikiye ayrıldı.Daha sonra önce Güney sonra Kuzey Hun Devlet’i yıkıldı.

 

 

 

  TÜRK ADIYLA KURULAN İLK TÜRK DEVLETİ 

 

Asya Hun devletinin yıkılmasından sonra Orta Asya’daki Türk boyları siyasi birliklerini kaybetti ve dağınık şekilde yaşamaya başladı.552 yılında Bumin Kağan tarafından Türk boyları bir araya getirildi ve Kök Türk Devleti kuruldu.Kök Türkler 552’den 659’a kadar Orta Asya’ya hakim oldu.659’dan 682’ye kadar Çin egemenliği altına giren Kök Türkler bu tarihte tekrar Orta Asya’ya hakim olmuştur.

 

ORHUN KİTABELERİ:Kök Türk hükümdarı Bilge Kağan,kardeşi ordu komutanı Kültigin,vezir Tonyukuk adına yazılmış Türk ismini geçtiği ilk Türkçe kitabedir.

 

Orhun Kitabelerine göre,Türk Hükümdar ve ailesine devleti yönetme yetkisi Tnarı tarafından veriliyordur.bu inanışa ‘kut’ denilmiştir.

 

         UYGARLIĞA ADINI VERENLER

 

Asya Hun ve Kök Türk devletlerinden sonra Orta Asya’ya Uygurlar hakim olmuştur.Yüzyılar boyu bu iki develete bağlı olarak yaşayan Uygurlar,bazı Türk boylarının desteğiyle Kök Türk devleti’ne son verere kendi devletlerini kurmuştur(744).

 

Uygurlar komşuları olan Çin iledostluk kurarak ticari ilişkileri geliştirdi.Zaman içinde konargöçer hayatı bırakıp yerleşik hayat geçtiler.Dinlerini değiştirdiler.Bu gibi uygulamalar devleti güçsüz düşürdü ve Kırgız boyunun saldırısıyla devlet parçalandı(840).Uygurlar kendilerinden önceki Türk devletlerinden farklı olarak yerleşik hayat geçmiş,şehirler kurmuş,tapınaklar ve saraylar inşa etmişlerdir.

 

                        İPEK YOLU

 

Çin’den Avrupa’ya uzanan ,doğu ile batıyı birbirine bağlayan bir ticaret yolu bulunmaktadır.bu yola İpek yolu adı verilir.

 

 

 

         İSLAMİYET’İN DOĞUŞU VE YAYILIŞI

 

624 yılında bedir savaşı yaşandı Mekkeliler    900 kişi Medineler   300 kişi  idi kazanan  Medineler ‘dir   625 yılında  Uhud savaşı çıktı Hz. Muhammed’in dişi  kırıldı . amcası  Hz Hamza vefat etti. 628 yılında hendek savaşı oldu. 1 ocak 630 yılında Mekke feht edildi.

 

632 yılında KURAN-I KERİM tek bir kitap haline geldi . Hz ömer sırtından hançer darbesiyle vefat etti.Hz Ali öldükten sonra 4 hanife dönemi bitti.

 

İlk Türk İslam Devletleri

 

*Karahanlılar

 

*Gazneliler

 

*Büyük Selçuklu

 

KARAHANLILAR:Uygur devletinin yıkılmasından sonra Orta Asya’ya Karahallılar hakim oldu.Başlangıçta Gök Tanrı dinine inanan  Karahallıların  çoğunluluğu Satuk Buğra Han’ın İslamiyeti  kabul etmesinden  sonra Müslüman olamaya başladılar.  Karahalı Devleti ile ilgili en önemli bilgi kaynaklarımızdan biri Kaşgarlı Mahmut’un  yazdığı Divan-ü Lügati Türk adlı eseridir. 

 

Gazneliler: Gazneli Devleti 913 yılında günümüzde Afganistan’nın  bulunduğu yerde kuruldu. Başkenti Gazne  şehrinden dolayı bu Müslüman Türk  Devletine Gazneli Devleti adı verilmiştir.Sultan Mahmut’un ölümünden sonra yerine oğlu Mesut geçti.Bu dönemde Gazne topraklarına yerleşmeye çalışan Selçuklular, Gaznelileri Dandanakan   Savaşında yendiler . Bu yenilgiden sonra giderek zayıflayan Gazneli Devleti 1187 yılında yıkıldı.

 

Büyük Selçuklular: Büyük Selçuklu Devleti , tarihte Türklerin İslamiyet’i kabul etmelrinden sonra kurdukları en büyük devletlerden biridir.

 

ları en büyük devletlerden biridir. Yşadığımız Türkiye toprakları Selçuklular zamanında fethedilmiş Türk yurdu haline gelmiştir. 

 

4.ÜNİTE: DOĞAL KAYNAKLAR VE EKONOMİ

 

TOPRAKLARIMIZ: Topraklarımız, sanayide ham madde olması yanında tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin de  vazgeçilmez kaynaklarından biridir. Ham madde olarak toprak; seramik fayans, kiremit,tuğla, çimento üretiminde kullanılır.

 

TÜRKİYE ARAZİ KULLANIM GRAFİĞ

 

*ORMAN YÜZDE 28

 

*MERA YÜZDE 22

 

*TARIM ALANI YÜZDE 33

 

*DİĞER YÜZDE 17

 

Tarım, özelikle verimli toprağın bulunduğu yere yapılır. Sulama, tohum, gübreleme, üretiminde kullanılan makinalar ve hatta  üretilen ürünlerin pazarlaması tarımsal faaliyetlerdeki verimi ve kazancı etkiler. Tarımsal üretimin yanında hayvan yetiştiriciliği de ülkemizde yaygın olarak yapılmaktadır. Makilerin yaygın olduğu yerlerde kıl keçisi bozkır alanlarında koyun, çayırların çok olduğu yerlerde sığır yetiştiriciliği, dut ağaçlarının yaygın olduğu yerlerde ipek böcekçiliği , çiçekli bitkilerin ve çam ormanların yaygın olduğu yerlerde arıcılık yapılır.

 

Sularımız: Su yeryüzündeki canlılar için vazgeçilmez bir hayat kaynağıdır. Anadolu ve Mezopotamya’da olduğu gibi geçmişte büyük Uygarlıklalar suyun bulunduğu yerlerde kurulmuştur.

 

Madenlerimiz: Yer altı kaynakları denilince ilk olarak madenler gelmektedir. Maddenler, insan hayatı için vazgeçilmez doğal kaynaklardandır. Yaşamı kolaylaştıran araç ve gereçlerin tamamına yakının yapımında madenler kullanılmaktadır.

 

Ormanlarımız: Ülkemizin yaklaşık yüzde  yirmi yedisi ormanlarla kaplı olup bu ormanların büyük çoğunluğu kıyı kesimlerde bulunmaktadır . Ülkemizin orman varlığı önemli kısmı Karadeniz Bölgesi’nin kıyı kesimlerinde yer almaktadır.

 

VERGİ VERELİM:Devletin eğitim ,sağlık , güvenlik ve adalet gibi temel hizmetleri yerine getirmek için yaptığı harcamalara önemli bir kaynağı toplandığı vergileredir.Bu toplanan vergilerin ülke ekonomisinin gelişmesinde katkısı vardır.

 

5.ÜNİTE:ÜLKEMİZ VE DÜNYA

 

Türkiye , dünya  üzerinde önemli bir yerde bulunmasının yanında genç ve dinamik bir nüfusa sahiptir.Ilıman iklim kuşağında bulunan   Türkiye , zengin doğal kaynaklara sahip ekonomisi hızla gelişen, nüfusu fazla olan bir ülkedir.Dünyada nüfusun dağılışını iklim , yeryüzü şekleri ,yükselti gibi doğal faktörler, madenler, toprak, su gibi kaynaklar il ekonomik faaliyetler etkiler.Türkiye İstatislik kurumunun 2009 yılı verilerine göre Türkiye en fazla ihracatı sırası ile Almanya , Fransa ,İngiltere, İtalya ve Irak’a yapmıştır.En çok ithalat yapılan ülkeler ise sırasıyla Rusya Federasyonu, Almanya,Çin ,ABD ve İtalya’dır. 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile