Demir Elementinin Konu Anlatımı

Yayınlanma 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Konu Anlatımı

Periyodik çizelgenin VIII B grubunda yer alan kimyasal bir elementtir. Gümüş beyazı renginde ya da gri, yumuşak, çekilebilir ve dövülebilir bir metal olup hafif manyetik özellik gösterir.

 

Doğal demir dört izotopun karışımıdır: Fe-54 (% 5.82): Fe-56 (% 91.66); Fe-57 (% 2.19); ve Fe-58 (% 0.33). Bunların yanında kütle numaraları 52, 53, 55, 59, 61 olan yapay radyoaktif izotopları vardır. Saf demirin yoğunluğu 7.86, dökme demirinki 7.76, dövme demirinki 7.25-7.78 ve çeliğinki 7.6-7.78′ dir. Saf demir 1535°C’de erir ve 3000° C’de kaynar. Dökme demir 1000-1300 °C’de, dövme demir 1500°C’de ve çelik 1500°Cde erir.

 

Demirin başlıca değerleri +2 ve +3′tür. Bunun yanında nadiren +1, +4 ve +6 değerliklerinde de bulunur. Kuru havada kararlıdır, ancak nemli havada kolayca oksitlenir. Bu yolla demir üzerinde oluşan oksit katmanına pas adı verilir. Paslanmayı önlemek için demirin üzeri ya havadan etkilenmeyen krom, nikel, çinko gibi metallerle ve emayeyle kaplanır ya da boyanır. Ticari demir; karbon, fosfor, silisyum, kükürt ve mangan gibi elementleri içerir. Elementel demir seyreltik mineral asitlerde ve organik asitlerde çözünür. Derişik sülfat ve nitrat asitleri soğukta önemli oranda etkimez ancak sıcakta etkirler.

 

Demire doğada serbest halde rastlanmaz. Doğada rastlanan serbest demir kütleleri meteorlardan kaynaklanır. Yerkabuğunda alüminyumdan sonra en bol bulunan ikinci metaldir. Yerkabuğunun % 5′ini oluşturur. Dünyanın çekirdeğinin başlıca bileşeninin demir olduğu sanılır. Doğada başlıca oksitli filizleri biçiminde bulunur. Başlıca demir mineralleri hematit (Fe2O2), götit (Fe2O3H20), limonit (2Fe2033H20), magnetit (Fe3O4, doğal mıknatıslık gösterir), siderit (FeCO3) ve pirit ile markasittir (Fe S2). Pirit ve markasit demir elde edilmesinde kullanılmaz. Bunların yanında demirin oldukça yüksek oranda bulunmasına karşılık birlikte bulunduğu elementlerin filizi sayılan ilmenit (FeO, TiO2; titan filizi), kalkopirit (CuFeS2; bakır filizi) ve kromit (FeO Cr2O3; krom filizi) mineralleri sayılabilir. Bunlardan kromit ferrokrom alaşımının elde edilmesinde kullanılır. Bunların dışında demir doğada çok yaygın olarak çeşitli oranlarda hemen her yerde bulunur. 1994′te dünya demir cevheri üretimi 955 milyon ton olarak gerçekleşti. Başlıca üreticiler: SSCB (günümüzde Rusya Federasyonu), Çin Halk Cumhuriyeti. Avustralya, Brezilya, Hindistan, ABD, Kanada, Güney Afrika, İsveç. Türkiye’de demir cevheri yatakların bulunduğu başlıca yerler: Sivas Divriği, Malatya Hekimhan, Edremit, Güney Ege ve Güney Marmara.

 

Sembolü: Fe

Atom Numarası: 26

Atom Ağırlığı: 55.847

Elemet serisi: Geçiş Metali

 

Maddenin Hali: Katı

Görünümü: Metalik

 

 

 

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile