Kurtuluş Savaşı Döneminde lokal Basın

Yayınlanma 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Konu Anlatımı

KURTULUŞ SAVAŞI DÖNEMİNDE İSTANBUL BASININ ÖZELLİKLERİ 

Birinci Dünya Savaşı sonrası Osmanlı Devleti birlikte itilaf devletleri arasında; 30 Ekim 1918de Mondros Mütarekesi imzalanmış ve bu mütarekenin 7. Maddesi gereği ülkenin muhtelif bölgeleri işgal kuvvetleri tarafından işgal edilmiştir. Osmanlı parlâmentosunda Misak-ı Millinin kabul edilmesiyle itilaf devletleri 16 mart 1920de İstanbulu resmen işgal etmiştir.

 

İstanbulun işgal edilmesiyle, 1 tarafta Mondros, Sevr ve İzmirin işgali olaylarını dikkatle izleyen bağımsızlık yanlısı olanlar, diğer tarafta da bu harekete karşı çıkan, padişah ve saray yanlısı olan ve bağımsızlık yanlısı olanları hıyanetle suçlayanlar olmak üzere millet ikiye bölünmüştür.

 

1918-1923 yıllarını içeren bu dönemde, merkezi İstanbulda 1 Osmanlı hükümeti, 1 de merkezi Ankarada Türkiye Büyük ulus Meclisi hükümeti bulunur. Osmanlı hükümeti işgal kuvvetleriyle işbirliği yapmakta, Ankara hükümeti ise, ülkenin bağımsızlığı için Kurtuluş Savaşını yürütmekteydi. Basında bu duruma paralel bi şekilde İstanbul basını ve Anadolu basını olmak üzere 2 merkezde gruplaşmıştır. İstanbul basınında da bu bölünmeyi yansıtan muhtelif gruplaşmalar müşahede edilmektedir. [1]

 

İstanbul da yayınlanan gazetelerin 1 kısmı, Mustafa Kemal Paşanın Anadoluda yönettiği kurtuluş Savaşını destekliyor, yalnız Osmanlı hükümetinin 5 Şubat 1919 tarihli kararnamesiyle kurulan ve işgal kuvvetlerinin buna eklenen ve üstelik şiddetlendiren sansürü yüzünden cesur ve bilinçli 1 yayın yapamıyorlar, gerektiği biçimde seslerini duyuramıyorlardı. Bu nedenle mütareke döneminde gazeteler hem hükümetin hem de işgal kuvvetlerinin sansürü altına girmiştir.[2]

 

Her şeye rağmen ulusal mücadele döneminde Kurtuluş Savaşını destekleyen gazeteler olmuştur. Bu gazetelerin başlıcaları şunlardır: İleri, yepyeni Gün, Akşam ve zaman gazeteleri.[3]

 

İleri Gazetesi: 1919 yılında Celal Nuri İleri ve kardeşi Suphi Nuri İleri tarafından kurulan ileri gazetesi, yayınlarında, ittihatçıları ve İstanbul hükümetini sert 1 dille eleştiriyor ve ulusal mücadeleyi destekliyordu. Anadoludaki kurtuluş cephesiyle alakadar haberler önce İleri gazetesinde yayınlanıyor. Başkumandan Mustafa Kemalin halka duyurulmasını istediği haberler bu amaçla ileriye ulaştırılıyordu. İleri gazetesi ulusal mücadelenin İstanbul sözcüsü haline gelmişti. Atatürk tarafından yazılan ve bu gazeteye yollanan birçok makaleler farklı isimlerle yayınlanıyordu.

 

Akşam Gazetesi: Necmettin Sadak, Kâzım Şinasi Dersan, Falih Rıfkı Atay ve Ali Naci Karacan tarafından 1918 yılında kurulan gazete Kurtuluş Savaşını desteklemiş ve cephelerden haber vermiştir.

 

Yeni Gün Gazetesi: 1918 yılında Yunus Vadi tarafından kurulan gazete, yayınlarında açıkça ulusal mücadele hareketini desteklediğinden ve 16 Mart işgal günü askerlerimizin şehzade başı karakolunda şehit edilişini yazdığından 17 Martta İngilizler tarafından matbaası basılmış ve yepyeni gün kapatılmıştır.

 

Vakit Gazetesi: 22 Ekim 1917de Mehmet Asım akıl ve Ahmet Emin Yalman tarafından kurulan gazetede zamanın birçok aydını makale yazmıştır. Ziya Gökalp, Halide Edip Adıvar, Ahmet Rasim gibi.

 

Kurtuluş savaşı birlikte bu savaşı yürütenler aleyhinde yayın yapan gazeteler ise , gerek İstanbul hükümeti, gerekse işgalci devletler tarafından bütün yönden desteklenmişler ve bu tür gazeteler için sansür söz konusu olmamıştır. her güçleri birlikte ulusal Mücadeleye bu gazeteler : İstanbul, Alemdar ve Peyam-Sabah gazeteleridir. [4]

 

Bu 2 grup gazetenin dışında kalan ve Anadolu hareketine destek veren gazeteler arasında Tasvir-i Efkar, Tevhid-i Efkar, İkdam ve Tercuman-ı gerçek bulunmaktadır. Tanin, Sebilür Reşat gibi gazeteler de, vakit vakit hilafet yanlısı tutumlarını sürdürmüşlerdir.[5]

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile