Çökelme Tepkimeleri:

Detaylar

Asit-baz tepkimeleri ve redoks tepkimelerinin çoğunluğu gibi çökelme tepkimeleri de sulu çözeltideki tepkimelerdendir. Sodyum klorürün sulu çözeltisi ile gümüş nitratın sulu çözeltisi karıştırılırsa, beyaz peynir görünümünde bir çökelme gözlenir. Çökeltiyi oluşturan madde gümüş klorürdür. Gümüş klorür suda az çözündüğü için iyonları (gümüş ve klor iyonları) buluşunca hemen çökelme gözlenir. Bu tepkimenin denklemi şöyledir:

     AgNO3 (aq) + NaCl (aq) ===> AgCl (k) + NaNO3 (aq)

Tepkimenin üzerinde düşündüğümüz zaman şu sonuçlara varabiliriz:

Birinci olarak çökelme tepkimesi, çift yer değiştirme tepkimesidir. Gümüş nitrat ve sodium klorür maddeleri eş değiştirmektedir!

İkinci olarak, gümüş nitrat, sodium klorür ve sodium nitrat maddeleri suda çok çözünen maddelerdir. Yani bu maddelerin iyonları, suda yüzmektedir.  Gümüş klorür kolayca çöktüğüne gore onun iyonları arasındaki çekim kuvveti ötekilere gore fazla olmalıdır.

Üçüncü olarak, bu örneğin çökelen iyonları gümüş ve klor iyonları olduğuna gore yukarıdaki tepkime şöyle de yazılabilir:

 

Ag+(aq)+ NO3-(aq)+ Na+(aq)+Cl-(aq)===>AgCl(k)+ Na+(aq)+ NO3- (aq)

İşte bu noktada yeni bir kavramla tanışıyoruz: net iyon denklemi

Burada gümüş nitrat yerine gümüş florür ya da sodium klorür yerine potasyum klorür de kullanabilirdik. Sonuçta buluşan ve çökelen iyon çifti gümüş ve klordür. Bunun için yukarıdaki çökelme tepkimesinin net iyon denklemi şöyledir:

         Ag+(aq)+ Cl-(aq) ===> AgCl (k)

Örnek:

Baryum klorür çözeltisiyle sodium sülfat çözeltisi karıştırıldığında barium sülfatın çökeldiği gözleniyor. Buna gore tepkimenin net iyon denklemini yazınız.

Çözüm

Baryum klorür + sodium sülfat  ===> baryum sülfat + sodium klorür

BaCl2(aq) + Na2SO4(aq) ===> BaSO4(k) + 2NaCl(aq)

Baryum ve sülfat iyonları çökeldiğine gore net iyon denklemi bu iyonları içermelidir.

Net iyon denklemi:

Ba+2(aq) + SO4-2(aq)===> BaSO4(aq)

 3 Tepkimeler ve Hesaplamalar

Kimyasal tepkimelerin denklemleri, maddelerin nicel ilişkilerini de gösteren eşitliklerdir. Bu eşitlikler, hem atomal düzeyde hem de daha büyük ölçekteki madde ilişkilerini belirtmemizi sağlar. Magnezyumun yanmasını ele alalım. Tepkimenin denklemi şöyledir:

 

2Mg(k) + O2 (g) ===> 2MgO (k)

Bu tepkime denkleşmiş olduğu için şu yorumu yapabiliriz:

İki magnezyum atomu, bir oksijen molekülü ile birleşerek iki magnezyum oksit birimi oluşturur (MgO, moleküler değil, iyonik yapılı olduğu için ‘magnezyum oksit molekülü’ diyemiyoruz, ‘formül birimi’ diyoruz). Bu verileri rastgele büyüterek şöyle de diyebiliriz:

İki yüz magnezyum atomu, yüz oksijen molekülü ile birleşerek iki yüz magnezyum oksit birimi oluşturur. Nicel ilişkiyi daha da büyütürsek şunu söyleyebiliriz:

İki mol magnezyum atomu, bir mol oksijen molekülü ile birleşyerek iki mol magnezyum oksit birimi oluşturur.

Maddelerin nicel ilişkileri, kütle ilişkileri olarak da incelenebilir. Magnezyumun atom kütlesi 24, oksijenin atom kütlesi 16 veriliyor. Buna gore 48 gram Mg ile 32 gram O2 artansız olarak tepkimeye girebilir ve sonuçta 80 gram MgO oluşur. Benzer şekilde 24 g Mg ile 16 g O2 yine artansız olarak birleşebilir ve 40 g MgO oluşur. Fakat diyelim ki 24 g Mg ile 24 g O2 tepkimeye sokulursa 8 g O2 tepkimeye giremeyecek, yani artacaktır.

Örnek:

N2 (g) + 3H2(g)===> 2NH3(g) tepkimesine gore aşağıdaki soruları yanıtlayınız.

(a) 4x10 20 azot molekülü kaç hidrojen moleküyle birleşebilir ve bu sırada en çok kaç amonyak molekülü oluşabilir?

(b) 0.6 mol N2 ile 0.6 mol H2 dan en çok kaç mol NH3 oluşabilir?

(c) Eşit molekül sayısında azot ve hidrojen alınarak en çok 0.6 mol NH3 molekülü oluşabildiğine gore hangi elementten kaç mol artar?

 Çözüm

(a) Tepkimeye gore her azot molekülü üç katı sayıda hidrojen molekülü ile birleşebiliyor. Buna gore verilen azot miktarı, 12x1020 hidrojen molekülüyle birleşebilir ve 8x1020 amonyak molekülü oluşabilir.

(b) 0.6 mol azot molekülü, 1.8 mol hidrojen molekülüyle tepkimeye girebilir. Oysa bu miktarda hidrojen molekülü yok. Demek ki hidrojen tepkimeye girecek, azot ise artacaktır. 0.6 mol hidrojen, 0.2 mol azot ile tepkimeye girer ve 0.4 mol amonyak oluşabilir.

(c) Sonuçta 0.6 mol amonyak oluşabildiğine gore gereken azot ve hidrojen miktarı sırayla 0.3 mol ve 0.9 moldür. Eşit molekül sayısında yani eşit mol sayısında alındığına gore 0.9 mol azot ve 0.9 mol hdrojen alınmış olmalıdır. Demek ki 0.6 mol azot artmıştır.

 

Örnek:

Kalsiyum bromür kütlece yüzde 20 kalsiyum içerir. Eşit kütlelerde kalsiyum ve brom alınarak en çok 50 g kalsiyum bromür elde edilebildiğine gore hangi elementten kaç g artmıştır?

Çözüm

Tepkimeyi yazalım:

kalsiyum + brom===> kalsiyum bromür

20 g kalsiyum ile 80 g brom birleşebildiğine gore bu miktarlarda madde alınmış olsaydı 100 g bileşik elde edilecekti. Bunun yarısı kadar yani 50 g bileşik elde edildiğine gore 10 g kalsiyum ile 40 g brom tepkimeye girmiş olmalıdır. Fakat elementler eşit kütlede alındığına gore 40’ar gram alınmış olabilir. Öyleyse 30 g kalsiyum tepkimeye girmemiştir.


Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

   
   

Facebook Sayfamız  

   

Online Üyeler  

99 ziyaretçi ve Kullanıcı yok çevrimiçi

   

Tüm hakları saklıdır. Site Adı Açıkca  belirtilerek , ve yazıya link verilerek bir bölümünden alıntı yapılabilir. Yazının izinsiz tamamen kopyalanması durumunda hukuki işlem yapılacaktır. Detaylı Bilgi için Kullanım ve Gizlilik Sözleşmesine Bakınız.Telif Hakkı olan mataryel bildirliği an yayından kaldırılacaktır.

 

                                  Copyright © 2013 http://dersmatik.net/

© dersmatik.net