Noktalama İşaretleri Konu Anlatımı

Yayınlanma 8. Sınıf Türkçe Konu Anlatımı

Duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek, cümlenin yapısını ve duraklama noktalarını belirlemek, okumayı ve anlamayı kolaylaştırmak, sözün vurgu ve ton gibi özelliklerini belirtmek üzere noktalama işaretleri kullanılır.

 

      Noktalama işaretlerinden nokta, virgül, noktalı virgül, iki nokta, üç nokta, soru, ünlem, tırnak, ayraç ve kesme işaretleri ait oldukları kelimelere bitişik olarak yazılır ve kesme dışındaki işaretlerden sonra bir harf boşluğu ara verilir.

 

Nokta ( . )

 

1. Cümlenin sonuna konur: Türk Dil Kurumu, 1932 yılında kurul­muştur.

 

Saatler geçtikçe yollara daha mahzun bir ıssızlık çöküyordu. (Reşat Nuri Güntekin)

 

2. Bazı kısaltmaların sonuna konur: Alb. (albay), Dr. (doktor), Yrd. Doç. (yardımcı doçent), Prof. (profesör), Cad. (cadde), Sok. (sokak), s. (sayfa), sf. (sıfat), vb. (ve başkası, ve benzeri, ve benzerleri, ve bunun gibi), Alm. (Almanca), Ar. (Arapça), İng. (İngilizce) vb.

 

3. Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur: 3. (üçüncü), 15. (on beşinci); II. Mehmet, XIV. Louis, XV. yüzyıl; 2. Cadde, 20. Sokak, 4. Levent vb.

 

4. Arka arkaya sıralandıkları için virgülle veya çizgiyle ayrılan rakamlardan yalnızca sonuncu rakamdan sonra nokta konur: 3, 4 ve 7. maddeler; XII – XIV. yüzyıllar arasında vb.

 

5. Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra konur:

 

                                   I.               1.                            A.            a.

 

                                   II.              2.                            B.            b.

 

6. Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur: 29.5.1453, 29.X.1923 vb.

 

UYARI: Tarihlerde ay adları yazıyla da yazılabilir. Bu durumda ay adların­dan önce ve sonra nokta kullanılmaz: 29 Mayıs 1453, 29 Ekim 1923 vb.

 

7. Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur: Tren 09.15’te kalktı. Toplantı 13.00’te başladı.

 

Tören 17.30’da, hükûmet daireleri kapandıktan yarım saat sonra başlayacaktır. (Tarık Buğra)

 

8. Kitap, dergi vb.nin künyelerinin sonuna konur:

 

Agâh Sırrı Levend, Türk Dilinde Gelişme ve Sadeleşme Evreleri, TDK Yayınları, Ankara, 1960.

 

9. Dört ve dörtten çok rakamlı sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak yazılır ve araya nokta konur: 1.000, 326.197, 49.750.812 vb.

 

10. Genel Ağ adreslerinde kullanılır: http://tdk.org.tr

 

11. Matematikte çarpma işareti yerine kullanılır: 4.5=20, 12.6=72 vb.

 

 

 

Virgül ( , )

 

1. Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur:

 

Fırtınadan, soğuktan, karanlıktan ve biraz da korkudan sonra bu sı­cak, aydınlık ve sevimli odanın havasında erir gibi oldum. (Halide Edip Adıvar)

 

Sessiz dereler, solgun ağaçlar, sarı güller

 

Dillenmiş ağızlarda tutuk dilli gönüller (Faruk Nafiz Çamlıbel)

 

      Zindana atılan mahkûmlar gibi titreşerek, haykırarak geri geri kaçmaya uğraşıyorduk. (Hüseyin Rahmi Gürpınar)

 

Köyde kim çaresiz kalırsa, kimin işi bozulursa İstanbul yolunu tutar. (Ömer Seyfettin)

 

2. Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur:

 

Umduk, bekledik, düşündük. (Yakup Kadri Karaosmanoğlu)

 

3. Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için konur:

 

Saniye Hanımefendi, merdivenlerde oğlunun ayak seslerini duyar duymaz, hasretlisini karşılamaya atılan bir genç kadın gibi koltuğundan fırlamış ve ona kapıyı kendi eliyle açmaya gelmişti. (Yakup Kadri Karaosmanoğlu)

 

4. Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için ara sözlerin veya ara cümlelerin başına ve sonuna konur:

 

       Zemin bu kadar koyu bir kırmızıya dönüşünce, bir an için de olsa, belirginliğini yitiriverdi sivilceleri. (Elif Şafak)

 

Şimdi, efendiler, müsaade buyurursanız, size bir sual sorayım. (Atatürk)

 

5. Anlama güç kazandırmak için tekrarlanan kelimeler arasına ko­nur:

 

Akşam, yine akşam, yine akşam,

 

Göllerde bu dem bir kamış olsam! (Ahmet Haşim)

 

6. Tırnak içinde olmayan alıntı cümlelerinden sonra konur:

 

Adana’ya yarın gideceğim, dedi.

 

       Aç karnına sigara içmekle hiç de iyi etmiyorsun, dedi. (Necati Cumalı)

 

7. Konuşma çizgisinden sonraki alıntı cümlesinin bitimine konur:

 

       – Bu akşam Datça’ya gidiyor musunuz, diye sordu.

 

8. Edebî eserlerde konuşma bölümünden önceki ifadenin sonuna konur:

 

Bahçe kapısını açtı. Sermet Bey’e,

– Bu anahtar köşkü de açar, dedi. (Ömer Seyfettin)