Uluslararası Kuruluşlar Konu Anlatımı II

Yayınlanma Kpss Vatandaşlık

 

 

7. BATI AVRUPA BİRLİĞİ (BAB) 

 

 

 

 NATO’nun kuruluşu öncesinde, güvenlik 

 

alanında Avrupa hükümetler arası işbirliğini 

 

geliştirmek amacıyla kurulmuştur (1948’te 

 

Sovyet tehdidine karşı İngiltere, Fransa, 

 

Belçika, Hollanda ve Lüksemburg tarafından 

 

Brüksel Antlaşması ile kuruldu. Sonradan 

 

Almanya ve İtalya da katıldı.). 

 

 Örgüt, üye ülkelerin ekonomik, sosyal, kültürel 

 

ve savunma konularında işbirliğinde 

 

bulunmasını amaçlamaktadır. 

 

 Türkiye, BAB’da kurucu üye olmamakla 

 

birlikte, sonradan katılarak ortak üye sıfatıyla 

 

yer almaktadır. Ayrıca gözlemci üyedir 

 

 AB’ye üye olmayıp NATO’ya üye olan ülkeler 

 

ortak üye’dir. Hem AB hem NATO üyesi olan 

 

ülkeler tam üyelik statüsüne sahiptir. 

 

UYARI: Türkiye’nin üye olmaya çalıştığı Avrupa 

 

Birliği (AB) ile BAB karıştırılmamalıdır. Türkiye 

 

AB’ye üye değildir. Ancak BAB’a sonradan ortak 

 

üye sıfatıyla katılmıştır. 

 

8. İSLAM KONFERANSI ÖRGÜTÜ 

 

(İKÖ) 

 

 

 

 İslam ülkeleri arasındaki dayanışma ve 

 

işbirliğini geliştirmek amacıyla 1969 yılında 

 

kurulmuştur. 

 

 Merkezi Cidde’dedir (Suudi Arabistan). 

 

 İslam aleminin tek çatı altında toplandığı tek 

 

kuruluş sıfatına sahip olan İKÖ’nün 57 üyesi 

 

bulunmaktadır. 

 

 Yeni üye kabulü, üye ülkelerin 2/3 

 

çoğunluğunun onayıyla gerçekleşebilmektedir. 

 

 BM’de daimi olarak da temsil edilir. 

 

 Türkiye kurucu üye ülkeler arasındadır. Genel 

 

sekreterlik görevini Türkiye yürütmektedir. 

 

 Kuruluşun mali organı olarak İslam Kalkınma 

 

Bankası (IDB) kurulmuştur. 

 

 

 

 İKÖ’nün Organları; 

 

 

 

 İslam Zirvesi: 

 

 

 

 İKÖ’nün en yetkili organı devlet ve hükümet 

 

başkanlarının katıldığı İslam Zirvesi’dir. 

 

 Zirve 3 yılda bir toplanmaktadır. 

 

 

 

 İslam Ülkeleri Dışişleri Bakanları 

 

Konferansı (İDBK): 

 

 

 

 İslam Ülkeleri Dışişleri Bakanları Konferansı 

 

en az yılda bir kez toplanmaktadır. 

 

 Bu konferansa Türkiye 2004 yılında ev 

 

sahipliği yapmıştır. 

 

 

 

 Genel Sekreterlik: 

 

 

 

 İKÖ yazmanlık hizmetleri, merkezi Suudi 

 

Arabistan’ın Cidde şehrinde olan Genel 

 

Sekreterlik tarafından yerine getirilmektedir. 

 

 Genel sekreter, İslam Ülkeleri Dışişleri 

 

Bakanları tarafından 4 yıl için, bölge esasına 

 

göre (Asya, Afrika ve Arap ülkeleri) üye 

 

ülkeler tarafından gösterilen adaylar arasından 

 

seçilmektedir. 

 

 İslam Konferansı Örgütü’nün Genel Sekreteri 

 

Ekmelettin İhsanoğlu’dur. 

 

 

 

 Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi 

 

Komitesi (İSEDAK): 

 

 

 

 İSEDAK, 1984 Ocak ayında Kazablanka’da 

 

yapılan IV. İslam Zirvesi’nde Türkiye 

 

Cumhurbaşkanı’nın Komite’nin Daimi 

 

Başkanlığı’na seçilmesiyle faaliyetlerine 

 

başlamıştır. 

 

 İSEDAK, Türkiye’nin ev sahipliğinde İKÖ 

 

üyesi ülkelerin Ekonomi ve Dış Ticaret’ten 

 

Sorumlu Bakanları düzeyinde yılda bir 

 

defadan az olmamak üzere toplanmaktadır. 

 

 İSEDAK; İKÖ tarafından ekonomik ve ticari 

 

işbirliği alanında alınmış ve alınacak kararların 

 

uygulanmasını izlemek, bu alandaki işbirliğini 

 

güçlendirmek için politikalar üretmek şeklinde 

 

görevlere sahiptir. 

 

 

 

9. KARADENİZ EKONOMİK 

 

İŞBİRLİĞİ ÖRGÜTÜ (KEİÖ) 

 

 

 

 Karadeniz’e kıyısı olan ülkelerin kurduğu 

 

ekonomik, dayanışma ve barışın sağlanması 

 

amaçlı, taraflarca İstanbul’da 1992 yılında 

 

imzalanarak kurulan örgütlenmedir. Türkiye, 

 

Yunanistan’la birlikte kurucu üye ülkeler 

 

arasındadır. 

 

 Üye ülkeler; Türkiye, Arnavutluk, Romanya, 

 

Azerbaycan, Rusya, Bulgaristan, Ermenistan,  

 

Ukrayna, Gürcistan, Yunanistan, Sırbistan ve 

 

Moldova’dır. 

 

 KEİ’ye üye olmak için Karadeniz’e kıyısı olma 

 

şartı yoktur. 

 

 Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü’nün 

 

merkezi İstanbul’dur. Dışişleri Bakanları’nın 

 

katılımıyla oluşmaktadır. 

 

 KEİ; öncülüğünü Türkiye’nin yaptığı bir 

 

bölgesel ekonomik işbirliği girişimidir. 

 

 KEİ’nin finansal birimi Karadeniz Ticaret ve 

 

Kalkınma Bankası’dır. 

 

 

 

10. AVRUPA GÜVENLİK VE 

 

İŞBİRLİĞİ KONSEYİ (AGİK) 

 

 

 

 Kuruluş Amacı: Avrupa’da güvenlik, insan 

 

hakları ve ekonomik dayanışmayı sağlamak, 

 

barış, istikrar ve refahı sürdürmek amacıyla 

 

kurulmuştur. 

 

 1973 yılında 32 Avrupa ülkesi, ABD ve 

 

Kanada’nın katılımıyla başlamıştır. 

 

 1975 Helsinki Nihai Senedi, 1980 Madrid, 

 

1986 Stockholm, 1989 Viyana, 1990 Paris, 

 

1992 Helsinki Zirvesi ile günümüze kadar 

 

çalışmalarını sürdürmüştür. 

 

 Bugün itibariyle 53 üyesi bulunan AGİK’e 

 

Türkiye tam üye olarak katılmaktadır. 

 

 AGİT’te her üye ülkenin bir oy hakkı vardır. 

 

 

 

11. BAĞIMSIZ DEVLETLER 

 

TOPLULUĞU (BDT) 

 

 

 

 Sovyetler Birliği’nin 1989 yılında dağılmasının 

 

ardından eski Sovyet ülkeleri arasında yeniden 

 

kurulmaya ve canlandırılmaya çalışılan bir 

 

birliktir. 

 

 Birlik; 21 Aralık 1991’de Beyaz Rusya, Rusya 

 

ve Ukrayna’nın katılımıyla “Almaata 

 

Deklarasyonu” ile kurulmuştur. 

 

 Bugün birliğin üyesi olan ülkeler; Rusya, 

 

Ukrayna, Beyaz Rusya, Moldova, Azerbaycan, 

 

Gürcistan, Ermenistan, Kazakistan, 

 

Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan ve 

 

Tacikistan’dır. 

 

 

 

12. TÜRK KÜLTÜR VE 

 

SANATLARI ORTAK YÖNETİMİ 

 

(TÜRKSOY) 

 

 

 

 

 

 1993 yılında kurulmuştur. Merkezi 

 

Ankara’dadır. Üyeleri; Türkiye, Azerbaycan, 

 

Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve 

 

Türkmenistan’dır. 

 

 Amacı; kültürel ilişkileri geliştirmek, Türk 

 

kültürünün araştırılması, korunması ve 

 

geliştirilmesini sağlamaktır. 

 

ÖRNEK SORU 

 

I. Birleşmiş Milletler 

 

II. Batı Avrupa Birliği 

 

III. İslam Kalkınma Bankası 

 

IV. Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı 

 

Türkiye, yukarıdaki kuruluşlardan veya 

 

teşkilatlardan hangilerinde kurucu üye olarak 

 

yer almıştır? 

 

A) Yalnız I B) Yalnız IV C) II ve III 

 

D) I, III ve IV E) II, III ve IV 

 

 (2005/KPSS) 

 

 Cevap: D 

 

 

 

13. KUZEY ATLANTİK 

 

ANTLAŞMASI ÖRGÜTÜ (NATO) 

 

 

 

 Kuruluş Amacı: II. Dünya Savaşı’ndan sonra 

 

(4 Nisan 1949) Sovyetler Birliği’nin yayılmacı 

 

politikasına karşı Batılı 12 ülke tarafından 

 

kurulmuştur. 

 

 4 Nisan 1949’da Washington’da yapılan 

 

antlaşma ile Belçika, Kanada, Danimarka, 

 

ABD, Fransa, İngiltere, İzlanda, İtalya, 

 

Lüksemburg, Norveç, Hollanda, Portekiz 

 

tarafından NATO kurulmuştur. 

 

 Merkezi Belçika’nın başkenti Brüksel'dir. 

 

 En yüksek organı Askeri Komite’dir. 

 

 Asıl Amacı: Üye devletleri silahlı bir saldırıya 

 

karşı korumak ve üye ülkeler arasında siyasi, 

 

ekonomik ve diğer alanlarda işbirliğini 

 

sağlamaktır. 

 

 NATO savunma amaçlı kurulmuştur. Üye 

 

ülkelerden birisine yapılan bir saldırı, örgüte 

 

üye diğer devletlere yapılmış sayılır ve derhal 

 

müdahale hakkı doğurur. 

 

 Türkiye NATO’ya 1952 yılında katılmıştır. 

 

 Yunanistan (1952); Almanya (1955); İspanya 

 

(1982); Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Polonya 

 

(1999); Bulgaristan, Estonya, Letonya, 

 

Litvanya, Romanya, Slovakya, Slovenya 

 

(2004) Arnavutluk, Hırvatistan (2009) bu 

 

örgüte katılmıştır (üye sayısı 28’dir). 

 

NOT-1: Türkiye’nin 1950’de BM’nin çağrısına 

 

uyarak Kore’ye asker göndermesi NATO’ya 

 

girmesini kolaylaştırmıştır.  

 

NOT-2: NATO üyesi 26 ülkenin devlet ve hükümet 

 

başkanlarının katıldığı NATO zirvesi Haziran 

 

2004’te İstanbul’da yapılmıştır. 

 

 Fransa 1966’da örgütün askeri kanadından 

 

ayrılmış, sadece siyasal yapısında yer almıştır. 

 

 Fransa NATO’nun askeri kanadına 2009’da 

 

tekrar üye olmuştur. 

 

 NATO’da görev yapan Türk Daimi Temsilcisi 

 

Tacan İldemir’dir. (2006 - ?) 

 

 İzlanda; NATO’ya üye olduğu halde 

 

NATO’nun Askeri Kanadı’na (Savunma 

 

Planlama Komitesi’ne) üye değildir. 

 

 2009 yılında NATO’nun Genel Sekreterliğine 

 

Danimarka eski başbakanı Anders Fogh 

 

Rasmussen getirildi. 

 

NOT-1: Avrupa Birliği’ne üye olup NATO’ya 

 

üye olmayan ülkeler; İrlanda, Avusturya, İsveç, 

 

Finlandiya, Malta ve Güney Kıbrıs Rum 

 

Yönetimi’dir. 

 

NOT-2: Hem Avrupa Birliği, Hem de NATO 

 

Üyesi Olan Ülkeler; Belçika, Almanya, Fransa, 

 

İtalya, Hollanda, Lüksemburg, İngiltere, 

 

Yunanistan, İspanya, Danimarka, Portekiz, 

 

Polonya, Macaristan, Litvanya, Letonya, Estonya, 

 

Slovakya, Çek Cumhuriyet, Slovenya (19 ülke). 

 

 NATO Örgütleri: 

 

 

 

 NATO Konseyi: Üye ülkelerin dışişleri 

 

bakanlarından oluşur. NATO’nun en yüksek 

 

yetkili organıdır. Fiili başkanı; NATO Genel 

 

Sekreteri’dir. 

 

 

 

 Savunma ve Planlama Komitesi: İzlanda 

 

hariç üye ülkelerin savunma bakanlarından 

 

oluşur. 

 

 

 

 Sekreterlik: Yazışmalarla ilgilenir. 

 

 

 

 NATO Asamplesi: NATO’nun resmi 

 

örgütleri ile NATO’ya üye ülkelerin 

 

vatandaşları arasındaki iletişimi sağlayan 

 

örgüttür. NATO’ya üye ülkelerin 

 

parlamentoları tarafından seçilir. 

 

 

 

 Askeri Komite: İzlanda hariç üye ülkelerin 

 

genelkurmay başkanlarından oluşur. 

 

NOT-1: Türkiye, NATO bünyesindeki ISAF’ın 

 

(Uluslararası Güvenlik ve Yardım Kuvveti) 

 

komutasını Avrupa Kolordusundan 2005’te 

 

devralmıştır. 

 

NOT-2: Üye ülkeler NATO’da daimi 

 

temsilciliklerle temsil edilirler ve her üyenin veto 

 

hakkı vardır. 

 

NOT-3: Türkiye, NATO üyeliği altında Avrupa 

 

kıtası dışında ilk kez Afganistan’da görev 

 

üstlenmiştir. 

 

ÖRNEK SORU 

 

Aşağıdakilerden hangisi, günümüzde de 

 

varlığını sürdürmektedir? 

 

A) Sadabad Paktı 

 

B) Kuzey Atlantik Paktı 

 

C) Balkan Paktı 

 

D) Kellog Paktı 

 

 E) Varşova Paktı 

 

 (2006/KPSS Ortaöğretim) 

 

 Cevap: B 

 

 

 

ÖRNEK SORU 

 

Üyelerinin güvenliğini sağlamak ve istikrarın 

 

gelişmesine katkıda bulunmak amacıyla, 4 Nisan 

 

1949 tarihinde kurulan uluslararası kuruluş 

 

aşağıdakilerden hangisidir? 

 

A) Kuzey Atlantik Örgütü (NATO) 

 

B) Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) 

 

C) Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü 

 

(OECD) 

 

D) Avrupa Birliği (AB) 

 

E) Uluslararası Para Fonu (IMF) 

 

 (2006/KPSS Önlisans) 

 

 Cevap: A